Avrupa Komisyonu, Türkiye’nin Kıbrıs’ta iki devletli çözümü desteklemesini BM Güvenlik Konseyi kararlarıyla çelişkili bulurken, Maraş, askeri üsler ve enerji projelerine ilişkin eleştirilerini yineledi. Ankara ise raporu taraflı ve adaletsiz olarak nitelendirdi.
Avrupa Komisyonu’nun 4 Kasım’da yayımladığı 2026 Türkiye Raporu’nda Kıbrıs sorunu geniş yer buldu. Raporda Türkiye’nin “Kıbrıs Cumhuriyeti”‘ni tanımayı ve iş birliği yapmayı sürdürdüğü, Kıbrıs’ta iki devletli çözüm politikasını desteklediği ve bu yaklaşımın Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararlarıyla çeliştiği belirtildi.
Komisyon, Türkiye’nin “Kıbrıs Cumhuriyeti”nin çeşitli uluslararası kuruluşlara katılımını veya bu kuruluşlara başkanlık etmesini engellemeye devam ettiğini de kaydetti. Raporda, Türkiye’nin Kıbrıs sorununa ilişkin müzakerelerin yeniden başlamasına yönelik taahhüdünü açıkça ortaya koyması gerektiği vurgulanırken, adada gerilimi artırabilecek ve müzakere sürecinin yeniden başlamasını engelleyebilecek tek taraflı adımlardan kaçınılması çağrısı yapıldı.
AB’DEN İKİ DEVLETLİ ÇÖZÜME KARŞI FEDERASYON VURGUSU: TDT VE İİT GİBİ PLATFORMLARIN KKTC’NİN MEŞRULAŞTIRILMASI AMACI TAŞIDIĞI İFADE EDİLDİ
Avrupa Komisyonu, Kıbrıs sorununun BM himayesinde, siyasi eşitliğe dayalı iki toplumlu ve iki bölgeli federasyon temelinde kapsamlı bir çözüme kavuşturulmasını desteklediğini yineledi. Raporda, Türkiye’nin BM Güvenlik Konseyi kararlarına aykırı biçimde iki devletli çözümü savunduğu belirtilerek, Ankara’nın BM çerçevesindeki adil, kapsamlı ve sürdürülebilir bir çözüm için müzakerelere aktif destek vermesi gerektiği ifade edildi.
AB’nin uluslararası hukuk bakımından yalnızca “Kıbrıs Cumhuriyeti”‘ni tanıdığı hatırlatılırken, Türkiye’nin Türk Devletleri Teşkilatı ve İslam İşbirliği Teşkilatı gibi platformları KKTC’nin uluslararası alanda meşrulaştırılması amacıyla kullandığı değerlendirmesine de yer verildi.
TÜRKİYE-KKTC ARASINDAKİ ENERJİ PROJELERİNE ELEŞTİRİ
Avrupa Komisyonu raporunda, Türkiye ile KKTC arasında temmuz 2026’da imzalanan deniz altından doğal gaz boru hattı inşasına ilişkin mutabakat da eleştirildi. Söz konusu anlaşmanın, “Kıbrıs Cumhuriyeti” hükümetinin onayı ve rızası alınmadan imzalandığı belirtilirken, Türkiye’nin KKTC ile elektrik bağlantısı oluşturulmasına yönelik planlarını sürdürdüğü ifade edildi.
Raporda ayrıca Türkiye’nin, AB’nin ortak çıkar projesi olan Great Sea Interconnector kapsamında yürütülen araştırmaları engellemeye devam ettiği kaydedildi. Türkiye’nin elektrik iletim operatörü TEİAŞ’ın Avrupa Elektrik İletim Sistemi Operatörleri Ağı’ndaki (ENTSO-E) gözlemci statüsünün haziran 2026’da yenilenmediği de belirtildi.
TÜRK ASKERİ FAALİYETLERİ VE ÜS GELİŞTİRMELERİ RAPORDA
Komisyon, Türkiye’nin Kıbrıs çevresindeki askeri faaliyetlerine de geniş yer ayırdı.
Raporda öne çıkan başlıklar şöyle sıralandı:
- Türkiye’nin Kıbrıs’ın deniz yetki alanlarında askeri tatbikatlarını sürdürmesi.
- Türk insansız hava araçlarının Lefkoşa Uçuş Bilgi Bölgesi ve “Kıbrıs'”ın ulusal hava sahasındaki uçuşlarının devam etmesi.
- Lefkoniko’daki (Geçitkale) insansız hava aracı üssü ile Boğaz’daki deniz üssünün geliştirilmesi.
- İran savaşı bağlamında F-16 savaş uçakları ve hava savunma sistemleriyle adadaki askeri varlığın geçici olarak artırılması.
- Kıbrıslı Rum balıkçı teknelerinin taciz edilmesi ve yasa dışı, kayıt dışı ve düzenlenmemiş balıkçılık faaliyetleri.
Raporda, Türkiye’nin F-16 konuşlandırmasının Yunanistan’ın Baf’a savaş uçakları göndermesine karşılık gerçekleştiği de belirtildi. Her iki konuşlandırmanın, Kıbrıs’taki İngiliz üslerine yönelik İHA saldırısının ardından AB üyesi ülkeler ile Birleşik Krallık’ın adayı korumak amacıyla deniz kuvvetlerini bölgeye göndermesi sürecinde gerçekleştiği kaydedildi.
KAPALI MARAŞ’IN TEK TARAFLI AÇILMA KARARINDAN DA DERHAL GERİ ADIM ÇAĞRISI YAPILDI
Avrupa Komisyonu, Maraş konusundaki gelişmeleri de raporuna taşıdı. Türkiye’nin kapalı Maraş bölgesinin açılmasına yönelik adımlarını geri almadığı ve sahadaki mevcut durumu daha da kalıcı hale getirdiği değerlendirmesinde bulunuldu. Raporda, 2020 yılından bu yana atılan adımların BM Güvenlik Konseyi kararlarıyla çeliştiği belirtilerek, Türkiye’ye 20 Temmuz 2021’de açıklanan tek taraflı kararları ve Ekim 2020’den itibaren atılan tüm adımları derhal geri alma çağrısı yapıldı.
Kapalı Maraş bölgesinde UNFICYP’e yönelik 2022 yılında getirilen kısıtlamaların da devam ettiği ve bunun BM Güvenlik Konseyi’nin 789 sayılı kararına aykırı olduğu ifade edildi. Türkiye’nin, BM Barış Gücü’nün (UNFICYP) görev süresinin 31 Ocak 2027’ye kadar bir yıl uzatılması kararını, Kıbrıslı Türk toplumunun rızası alınmadan verildiği gerekçesiyle eleştirdiği de raporda yer aldı.
“KIBRIS CUMHURİYETİ”‘NE YÖNELİK KISITLAMALAR SÜRÜYOR
Raporda Türkiye’nin, 21 Eylül 2005 tarihli deklarasyon ve AB Konseyi’nin Aralık 2006 ile Aralık 2015 tarihli kararları kapsamında üstlendiği yükümlülükleri yerine getirmediği belirtildi. Türkiye’nin AB ile Ortaklık Anlaşması’na Ek Protokol’ü tam ve ayrım gözetmeksizin uygulamadığı, “Kıbrıs Cumhuriyeti” ile doğrudan ulaşım bağlantıları dahil malların serbest dolaşımına yönelik engelleri kaldırmadığı kaydedildi.
Türkiye’nin “Kıbrıs Cumhuriyeti” bayrağı taşıyan gemilerin yanı sıra Kıbrıs bağlantılı gemilere ve adadan yük taşıyan gemilere limanlarını kapalı tutmaya devam ettiği belirtildi. Hava ulaşımında ise Türkiye ile Kıbrıs arasındaki hava trafik kontrol merkezleri arasında yeterli iletişim bulunmamasının Lefkoşa Uçuş Bilgi Bölgesi’nde uçuş güvenliğini olumsuz etkilediği ifade edildi. Komisyon ayrıca Türkiye’nin Kıbrıslı Rum vatandaşlara yönelik ayrımcı vize politikasını sürdürdüğünü ve vize serbestisi yol haritasındaki altı kriter konusunda ilerleme kaydetmediğini bildirdi.
ANKARA’DAN AVRUPA KOMİSYONU RAPORUNA TEPKİ
Türkiye Dışişleri Bakanlığı, Avrupa Komisyonu’nun genişleme raporuna tepki göstererek AB’nin Türkiye’ye yönelik yaklaşımını taraflı ve adaletsiz olarak nitelendirdi. Bakanlık açıklamasında, AB’nin Kıbrıs sorununda Kıbrıs Rum tarafının tezlerini koşulsuz desteklediği savunularak, bu yaklaşımın çözüm sürecine katkı sağlayamayacağı belirtildi.
Açıklamada, Kıbrıs Rum tarafı ile Yunanistan’ın uluslararası hukukla bağdaşmadığı ileri sürülen maksimalist taleplerini sürdürdüğü ifade edilirken, Türkiye ve Kıbrıslı Türklerin meşru hak ve çıkarlarının göz ardı edildiği kaydedildi. Ankara, Türkiye-Libya deniz yetki alanları anlaşmasına yönelik Avrupa Komisyonu değerlendirmelerini de reddederek AB’yi çifte standart uygulamakla suçladı.
TÜRKİYE’NİN AB İLE İLİŞKİLERİNDE KIBRIS KOŞULU
Avrupa Komisyonu’nun raporunda, Türkiye-AB ilişkilerinin aşamalı, orantılı ve geri döndürülebilir bir yaklaşımla geliştirilmesi gerektiği yönündeki AB tutumu da tekrarlandı. Komisyon, Kıbrıs sorununa ilişkin müzakerelerin yeniden başlamasının Türkiye-AB ilişkilerinde yeni iş birliği olanakları yaratabileceğini belirtti. Kıbrıs sorununda ilerleme sağlanmasının AB-Türkiye iş birliğinin güçlendirilmesi açısından özel önem taşıdığı vurgulandı.
Raporun, genişleme paketi kapsamında AB Konseyi’nin ilgili çalışma gruplarında değerlendirilmesi ve Aralık ayında Genel İşler Konseyi tarafından sonuçlandırılması bekleniyor.
Kıbrıs Postası
